Cúlra

Cuireann Conradh na Gaeilge fáilte roimh an deis seo aighneacht a chur isteach maidir le Dréachtscéim Chomhairle Contae Phort Láirge do na Coistí um Beartas Straitéiseach 2024- 2029.

Is é Conradh na Gaeilge fóram daonlathach phobal na Gaeilge agus saothraíonn an eagraíocht ar son na teanga ar fud na hÉireann agus timpeall na cruinne. Is í príomhaidhm na heagraíochta an Ghaeilge a athréimniú mar ghnáth-theanga na hÉireann. Ó bunaíodh é ar 31 Iúil 1893 tá baill an Chonartha gníomhach ag cur chun cinn na Gaeilge i ngach gné de shaol na tíre, ó chúrsaí dlí agus oideachais go forbairt meán cumarsáide agus seirbhísí Gaeilge.

Tá Conradh na Gaeilge roghnaithe ag Foras na Gaeilge, an foras uile oileánda ag feidhmiú ar son an dá Rialtas thuaidh agus theas leis an nGaeilge a chur chun cinn, mar cheann de na sé cheanneagraíocht atá maoinithe acu leis an nGaeilge a fhorbairt ar oileán na hÉireann. Go príomha, tá Conradh na Gaeilge roghnaithe le tabhairt faoi chosaint teanga, ionadaíocht agus ardú feasachta ar an Ghaeilge. Tá 180 craobh agus iomaí ball aonair ag Conradh na Gaeilge, agus bíonn baill uile an Chonartha ag saothrú go dian díograiseach chun úsáid na Gaeilge a chur chun cinn ina gceantair féin. Tá breis eolais faoi obair an Chonartha le fáil ag www.cnag.ie.

Cúlra agus dualgais

Tá ról ríthábhachtach le himirt ag Comhairle Contae Phort Láirge i soláthar/in éascú seirbhísí trí mheán na Gaeilge, (m.sh. sa spórt, san fhorbairt tithíochta, san fhorbairt phobail, srl.) don phobal seo agus do dhaoine, dar ndóigh, a mbeadh spéis acu Gaeilge a fhoghlaim agus a úsáid níos mó.
I suirbhé neamhspleách a rinne Ireland Thinks i 2024, chuir breis is triúr as cúigear in iúl gur mhaith leo níos mó deiseanna a bheith acu le Gaeilge a úsáid
Le hAcht na dTeangacha Oifigiúla (Leasú) 2021 i bhfeidhm anois, tá na dualgais bhreise seo a leanas ar na húdaráis áitiúla le cur i gcrích maidir leis an nGaeilge:
- 20% d’fhógraíocht na Comhairle le bheith i nGaeilge
- sprioc earcaíochta 2030: go mbeidh 20% de dhaoine a earcófar sa Chomhairle faoi dheireadh 2030 inniúil ar an nGaeilge agus ar an mBéarla
- Margaíocht na Comhairle le teacht faoi Acht na dTeangacha
- Comhlachtaí a mbaineann an Chomhairle úsáid astu le seirbhísí a chur ar fáil don phobal ar son na Comhairle le teacht faoi Acht na dTeangacha
- Agus eile

Gheall 16 comhairleoir nuathofa go dtacóidís le héilimh Chonradh na Gaeilge roimh na toghcháin áitiúla. Tá tuilleadh eolais ar fáil ag Gaelvóta ag cnag.ie.

Struchtúr na gCoistí um Beartas Straitéiseach

Maidir leis an moladh ag Comhairle Contae Phort Láirge do na Coistí um Beartas Straitéiseach 2024-2029, molann muid go roghnófar ceann de na roghanna thíos:

Coiste Gaeilge agus Gaeltachta laistigh den údarás áitiúil a bhunú mar Choiste um Beartais Straitéiseacha (CBS) ann fhéin. Beidh sé mar dhualgas ar an CBS seo moltaí agus straitéis a fhorbairt leis an nGaeilge agus leis an nGaeltacht a chur chun cinn san údarás áitiúil agus i measc an phobail i limistéar feidhme an údaráis áitiúil.
- Ba chóir go mbeadh ar a laghad ionadaí amháin ón bpobal atá páirteach i gcur chun cinn na Gaeilge i limistéar feidhme an údaráis áitiúil ar an CBS féin chomh maith le cinntiú go mbeidh guth ag an teanga ó phobal na Gaeilge agus na Gaeltachta i limistéir na Comhairle (táimid lánsásta cabhrú leis an údarás áitiúil teacht ar na baill seo).

nó

An Ghaeilge agus an Ghaeltacht a chur san áireamh i gcuspóirí agus teideal Choiste um Beartais Straitéiseacha (CBS) agus fochoiste Gaeilge/ Gaeltachta a bhunú láithreach bonn faoi chúram an CBS céanna. Beidh sé mar dhualgas ar an bhfochoiste seo straitéis agus moltaí a chur le chéile maidir le cur chun cinn na Gaeilge san údarás áitiúil agus i measc an phobail i limistéar feidhme an údaráis áitiúil agus iad a chur ar aghaidh chuig an CBS. Má roghnaítear an rogha seo, ba chóir go mbeadh ar a laghad ionadaí amháin ón bpobal atá páirteach i gcur chun cinn na Gaeilge i limistéar feidhme an údaráis áitiúil ar an CBS féin chomh maith le cinntiú go mbeidh guth ag an teanga ó phobal na Gaeilge agus na Gaeltachta i limistéir na Comhairle (táimid lánsásta cabhrú leis an údarás áitiúil teacht ar na baill seo). Moltar go mbeidh ionadaíocht ar an bhfochoiste Gaeilge ag na daoine seo a leanas:
- Comhairleoirí
- Ionadaithe ó ghrúpaí pobail atá páirteach i gcur chun cinn na Gaeilge i limistéar feidhme an údaráis áitiúil (táimid lán-sásta cabhrú leis an údarás áitiúil teacht ar na hionadaithe seo)
- Baill foirne leis an tacaíocht chuí a chur ar fáil don fhochoiste ar nós aon CBS eile

Mar eolas, tá roinnt Comhairlí eile chun an Ghaeilge nó an Ghaeltacht a chur san áireamh ina gcóras CBS (Comhairle Contae Átha Cliath Theas, Comhairle Chontae na Mí, Comhairle Cathrach Bhaile Átha Cliath agus Comhairle Contae Chiarraí san áireamh).

Feidhmeanna an CBS

Moltar go mbeidh sé mar dhualgas ar an CBS seo tacú le hobair na Comhairle i dtaobh Stráitéis na Gaeilge a fhorbairt agus a fheidhmiú, mar a gheall 16 Comhairleoir sular toghadh iad ar Chomhairle Contae Phort Láirge.
Moltar go mbeidh ról lárnach ag an CBS in obair na Comhairle chun Straitéis Forbartha Tithíochta agus Daonra faoi leith a fhorbairt do gach Limistéar Pleanála Teanga Gaeltachta faoina chúram, mar a gheall 16 Comhairleoir sular toghadh iad ar Chomhairle Contae Phort Láirge.
Moltar go ndéanfaidh Comhairle Contae Phort Láirge, i gcomhairle le hÚdarás na Gaeltachta agus leis an Roinn Tithíochta, Rialtais Áitúil agus Oidhreachta, Straitéis Forbartha Tithíochta agus Daonra faoi leith a fhorbairt do gach Limistéar Pleanála Teanga Gaeltachta faoina cúram chun fás inbhuanaithe na bpobal Gaeltachta a chinntiú, agus soláthar cuí tithíochta a chinntiú chun tacú leis an bhfás sin, straitéis —
a dhéanann measúnú ar riachtanais daonra agus tithíochta gach Limistéar Pleanála Teanga faoi láthair agus sa todhchaí chun fás go hinbhuanaithe sa todhchaí
a aithníonn acmhainn spáis na gceantar den Limistéar Pleanála Teanga chun freastal ar an daonra pleanáilte
a thugann tosaíocht d'infheistíocht bhonneagair atá riachtanach d'fhorbairt tithíochta lena n-áirítear patrúin lonnaíochta traidisiúnta Gaeltachta, agus
a chloíonn leis na spriocanna atá i bplean teanga an Limistéir Pleanála Teanga Gaeltachta agus an Bhaile Seirbhíse Gaeltachta laistigh den Ghaeltacht líon cainteoirí laethúla na Gaeilge a mhéadú i gcéatadán agus i ndearbhthéarmaí

Áireofar sa straitéis forbartha tithíochta:

spriocanna fáis daonra agus tithíochta don Limistéar Pleanála Teanga don tréimhse lena mbaineann an plean forbartha;
líon na n-aonad tithíochta a cheadaítear faoi cheadanna atá ann cheana ach nach bhfuil tógtha fós agus an t-amchlár a bhfuiltear ag súil leis faoina dtabharfar na haonaid sin chun críche;
líon na dtithe tréigthe agus folmha a d’fhéadfaí a thabhairt ar ais in úsáid agus a áireamh i spriocanna na straitéise
spriocanna do thithe aonad aonair ar thalamh daoine ón Limistéar Pleanála Teanga
spriocanna le seilbh a fháil ar thithe saoire go deonach len iad a athdháileadh mar thithe cónaithe do chainteoirí Gaeilge
sainaithint na hacmhainne atá ann cheana, agus infheistíocht phleanáilte san acmhainn, san iompar (lena n-áirítear, go háirithe, bonneagar iompair), saoráidí pobail, seirbhísí uisce, bonneagar fóntais agus aon áiseanna agus seirbhísí bonneagair phoiblí eile is gá.

Draft Strategic Policy Committee Scheme 2024-2029 - Submissions

Primary tabs